از ارزشمندترین داشته‌های هر واحد تجاری بی‌شک نیروهای انسانی آن است اما این افراد گذشته از انگیزه های غیر مادی (مثلاً کسب تجربه و …)به علت کسب درآمد کار می کند.
این درآمد (حقوق) توسط متغیرهای فراوانی تعیین می‌شود مانند: تحصیلات و رده شغلی ،محل کار، نوع شرکت، نوع فعالیت ،توانایی‌های فردی وسابقه شغلی فرد و…..
اما حداقل میزان حقوق توسط اداره کار و تامین اجتماعی هر ساله با توجه به تورم اعلامی بانک مرکزی و سبد هزینه‌های معیشتی و توافقات نمایندگان کارفرمایان و نمایندگان کارگران مشخص می‌شود که این میزان باید به گونه‌ای عادلانه و منصفانه باشد تا کارگران بتوانند پاسخگوی حداقل نیازهای معیشتی خود و خانواده‌شان در جامعه باشند و در عین حال کارفرمایان نیز قادر به پرداخت آن میزان از حقوق باشند.

حداقل حقوق دستمزد یکی از قدیمی ترین بحث های حسابداری بوده است به طوری که در قوانین حمورابی هم به آن پرداخته شده و تا امروز که روش ها و طرح های بسیاری برای تکامل آن به کار رفته است .
به طور کلی مبلغی که فرد با در اختیار گذاشتن زمان و نیروی کاری خود به کارفرما به دست می‌آورد حقوق و دستمزد نام دارد. هزینه حقوق و دستمزد چه در واحدهای تولیدی و چه در واحدهای بازرگانی و خدماتی و غیره بخشی از بهای تمام شده محصول یا خدمات آن واحد خواهد بود و همان طور که می دانید بهای تمام شده قسمتی از حسابداری است که همواره مورد بررسی و تحلیل قرار می‌گیرد پس هزینه حقوق و دستمزد هم  یکی از بحث‌هایی است که همیشه مورد آنالیز قرار می‌گیرد.

به طور کلی می‌توان حقوق ودستمزد را به دو بخش عمده تقسیم کرد :

  1. اضافات
  2. کسورات

اضافات شامل بحث هایی مانند:

حقوق پایه، اضافه کاری ،حق اولاد ،حق جذب، حق مسکن ،حق خواربار و غیره

کسورات شامل بحث‌هایی مانند:

۷ درصد حق بیمه کارگر ،مالیات، باز پرداخت وامها و غیره

نکته:

بخش هایی از حقوق دستمزد هستند که طبق قوانین ،بخشنامه ها و غیره از کسر مالیات یا از کسر حق بیمه معاف هستند .با مراجعه به جدول زیر می توانید نسبت به آنها آگاهی بیشتری پیدا کنید:

 

بیمهمالیات
حقوق پایه**
پایه سنوات**
حق اولاد
حق مسکن*
خوارو بار*
اضافه کاری*
نوبت کاری**
شب کاری**
عیدی و پاداش*
سنوات پایان خدمت
حق ماموریت

 

در هر واحد تجاری ،اصولاً در قسمت حسابداری بخشی به عنوان نیروی انسانی و حقوق و دستمزد وجود دارد که وظیفه کلیه امور انسانی از استخدام تا عقد قرارداد و احتساب حقوق و دستمزد و بیمه و مالیات و غیره را به عهده دارد که با توجه به مکانیزه شدن کلیه امور و ورود نرم افزارهای حسابداری بیشترین امور توسط نرم‌افزارها انجام می‌شود از ورود و خروج پرسنل و محاسبات حقوق و تهیه فایل برای اداره مالیات بیمه و تامین اجتماعی
ابتدا شرایط قراردادها و حکم ها به تفکیک افراد وارد نرم افزار می شود و پس از آن با لینک کردن دستگاه کارت ساعت با برنامه حقوق و دستمزد میزان کارکرد ها و حقوق و دستمزد محاسبه می‌شود و پس از آن می‌توان لیست حقوق و دستمزد را تهیه کرد و به تایید مدیران رسانید.

لازم به توضیح است که در پایان هر ماه باید حسابداران فیش حقوق کارمندان وکارگران را هم از سیستم اخذ نموده و و به ایشان ارائه نمایند. علاوه بر اینکه سیستم حقوق و دستمزد راه و زمان حسابداران را بسیار کوتاه کرده‌اند اما برای اینکه یک حسابدار بتواند به راحتی و بدون نقض حقوق و دستمزد سابقه را محاسبه کند باید به قوانین کار و تامین اجتماعی تسلط کامل داشته باشد.

به عنوان مثال یک حسابدار بخش نیروی انسانی و حقوق دستمزد باید بداند:

  • فصل اول قانون کار درباره تعاریف کلی کارگران و کارفرمایان است
  • فصل دوم قانون کار درباره تعریف قرارداد و شرایط اساسی انعقاد آن است
  • فصل سوم قانون کار درباره شرایط کار است یعنی امور و مباحث بسیار کاربردی مانند تعریف حق سعی، مزد و کسورات ،ماموریت ،زمان، کارکرد ومرخصی ها استثناها و غیره است
  • فصل چهارم قانون کار درباره حفاظت فنی و بهداشت کار است
  • و غیره

 

شاید نداشتن اشراف به هر یک از بندهای این قوانین باعث بروز اختلافات بین کارگران و کارفرمایان و اعتراضات و شکایت در نهایت اتلاف وقت و نیز شمول جرایم شود.

هر یک از آیتم های حقوق و دستمزد با توجه به قوانین روش‌های محاسبه خاصی دارند به عنوان مثال :

     ۷/۳۳    ×  مزد روزانه    =  مزد هر ساعت کار 

ساعات اضافه کار    ×   ۱/۴  ×   مزد ساعتی   = مزد ساعت اضافه کار ی

   ساعات شب کاری  ×  ۰/۳۵  × مزدساعتی  = مزد هر ساعت شب کاری

 کارکردسالانه×۳۶۵ /حقوق ماهانه = سنوات سالانه

   ۲    × اخرین حقوق دریافتی  = عیدی سالانه

نکته: به شرطی که از سه برابر حداقل حقوق بیشتر نباشد.

کلام آخر

حقوق و دستمزد پرسنل باید با رعایت عدالت و انصاف پرداخت شود به گونه‌ای که هم انتظارات کارگر هم کارفرما برآورده شود( با توجه به شرایط دو طرف) تا بتوانند در محیطی امن و آرام به فعالیت بپردازند و حسابداران نیز به کارگیری نرم‌افزارهای حقوق دستمزد و حضور و غیاب و….وتسلط بیشتر بر قوانین کار و تامین اجتماعی بتوانند به تسریع و بهبود این فرآیند کمک کرده و همچنین بتوانند به کارگران و کارفرمایان با رعایت انصاف و عدالت راهنمایی نمایند تا از بروز اختلافات جلوگیری به عمل آورند.